حميد احمدى

248

تاريخ امامان شيعه ( فارسي )

مهم‌ترين ديدار ياران امام عسكرى عليه السلام با حضرت مهدى عليه السلام زمانى بود كه محمد بن عثمان عمرى ( باب امام عليه السلام ) همراه با چهل نفر ديگر در خدمت امام عسكرى عليه السلام بودند كه آن حضرت فرزند خود را بدانها معرفى كرد : اين امام شما پس از من و جانشين من در ميان شماست ؛ از او فرمان بريد و پس از من در دين خود اختلاف نكنيد كه در اين صورت هلاك مىشويد و پس از اين ، او را هرگز نخواهيد ديد . « 1 » نام برخى از علماى بزرگ شيعه و از اصحاب امام عليه السلام كه در اين جلسه حضور داشتند نيز در روايات آمده است . « 2 » به هر روى ، چند روز پس از اين واقعه امام عليه السلام به شهادت رسيد . پس از رحلت امام عسكرى عليه السلام به دليل مخفى نگاه‌داشتن تولد و زندگى حضرت حجت عليه السلام طبيعى بود كه برخى از شيعيان دچار ترديد و انحراف شوند . گرچه اين گروه‌ها بسيار اندك بودند ، سخت‌گيرى حكومت نسبت به امام عليه السلام و وجود مدعيانى همانند جعفر كذاب ، زمينه‌هاى انحراف را فراهم آورد . از اين روى ، برخى به مهدويت امام حسن عسكرى عليه السلام معتقد شدند و پاره‌اى نيز به امامت جعفر روى آوردند ، اما بيشتر شيعيان از طريق سازمان وكالت و انديشمندان شيعى به امامت امام‌عصر عليه السلام ايمان داشتند و بر نص و وصيت امام حسن عسكرى عليه السلام پايبند بودند . البته اين سرگردانى و اختلاف بين شيعه نيز چندان دوام نيافت و ديگر گروه‌ها نيز به تدريج به دليل نبود پايگاه قابل اعتماد ، عدم پشتيبانى عالمان شيعه و نداشتن پشتوانه معنوى و دينى حذف شدند . در همان ابتداى اختلاف ، شيعيان راه‌هايى را براى خبرگيرى و ايجاد ارتباط مىدانستند ؛ چنان‌كه در يكى از روايات اشاره دارد كه جمعى از شيعيان قم ، بىخبر از رحلت امام عسكرى عليه السلام براى پرداخت وجوه مالى خويش به سامرا رفتند . پس از ورود به سامرا كسانى آنها را نزد جعفر بن هادى بردند . قمىها نخست در صدد امتحان جعفر برآمدند ، به همين‌رو از وى پرسيدند : آيا او ، از مقدار پولى كه با خود آورده‌اند ، اطلاع دارد ؟ جعفر پس از اظهار بىاطلاعى گفت : تنها خدا از غيب آگاه است . در نتيجه قمىها از پرداخت پول به او خوددارى كردند . پس از آن ، امام عصر عليه السلام با اعزام پيكى آنها را به منطقه‌اى در بيرون شهر هدايت كرد و در آنجا با آنان ديدار نمود . آنگاه

--> ( 1 ) . محمد بن حسن طوسى ، الغيبة ، ص 217 ؛ سليمان بن ابراهيم حنفى ( قندوزى ) ، ينابيع المودّة ، ص 460 . ( 2 ) . بنگريد به : لطف‌اللّه صافى گلپايگانى ، منتخب الأثر فى الإمام الثانى عشر ، ص 355 .